Ar-Ge ve Tasarım İndiriminde YMM Tasdik Raporu

Ar-Ge merkezi, tasarım merkezi ya da desteklenen bir projesi olan şirketlerde her beyan döneminde aynı soru sorulur: indirimi beyannameye yazmak yeterli midir, ayrıca yeminli mali müşavir tasdik raporu da gerekir mi? Bu yazı cevabı iki ayrı dayanaktan aktarır: Ar-Ge mevzuatındaki Uygulama ve Denetim Yönetmeliği ile 49 Sıra No.lu Genel Tebliğ. Raporun hangi belgelere dayandığını, hangi sürede verildiğini ve tam tasdik sözleşmesinin bu yükümlülüğe etkisini de açıklar.

Bu yazı 2026 yılı uygulamasını ve 6 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı esas alır.

Ar-Ge ve tasarım indirimi hangi maddeye dayanır?

İndirimin dayanağı 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun’un (RG 12.03.2008/26814) 3. maddesinin birinci fıkrasıdır. Fıkraya göre teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile fıkrada sayılan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlarca gerçekleştirilen “Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı” ile yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlar tarafından desteklenen tasarım projelerinde ve tasarım merkezlerinde gerçekleştirilen “münhasıran tasarım harcamalarının tamamı” indirim konusu yapılır.

İndirim, kazancın tespitinde uygulanır: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10. maddesine göre kurum kazancının, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 89. maddesi uyarınca da ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılır. Kanun’un 3. maddesinde Ar-Ge ve tasarım indirimi dışında başka destekler de vardır; m.3/4’teki damga vergisi istisnası bunlardan biridir. Kanun’un kendisi ise m.6/1 uyarınca 31/12/2028 tarihine kadar uygulanmak üzere yürürlüktedir.

YMM tasdik raporu hangi hâllerde zorunlu?

Birinci dayanak, Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği’dir (RG 10.08.2016/29797). Yönetmeliğin m.9/3 hükmü şöyledir: “Ar-Ge merkezleri, tasarım merkezleri ve rekabet öncesi işbirliği projelerinde Ar-Ge ve tasarım indiriminin uygulanabilmesi için birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen belgeleri de içeren yeminli malî müşavir tasdik raporunun ilgili mevzuatta belirtilen süre içinde bağlı bulunulan vergi dairesine verilmesi zorunlu olup”. Aynı fıkra kapsamı da sınırlar: bu üç hâlin “haricinde kalan projeler ve Kanun kapsamında destek ve teşviklerden yararlananlar için ayrıca yeminli malî müşavir tasdik raporu aranmaz.”

Zorunluluk faaliyetin statüsüne bağlıdır: Ar-Ge merkeziniz, tasarım merkeziniz ya da rekabet öncesi işbirliği projeniz varsa rapor aranır; bunların dışındaki projelerde ve Kanun’un diğer destek ve teşvikleri bakımından bu hüküm rapor istemez. Aynı düzenleme Gelir İdaresi tarafında 5746 sayılı Kanun Genel Tebliği’nin (Seri No: 6; RG 30.09.2016/29843) m.6/3 ve m.6/4 fıkralarında tekrarlanmıştır. Teşvik ve indirim uygulamalarında tasdik ve raporlama kapsamı için yatırım teşvikleri sayfasına bakabilirsiniz.

Merkez tanımları Kanun’dadır. Ar-Ge merkezi m.2/1-(c)’de “en az elli tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli” istihdam eden birim, tasarım merkezi m.2/1-(k)’de “en az on tam zaman eşdeğer tasarım personeli” istihdam eden birim olarak tanımlanır. m.4/6, Cumhurbaşkanı’na elli sayısını on beşe kadar, on sayısını yarısına kadar indirme yetkisi verir; şirketiniz için geçerli güncel sayı yürürlükteki Cumhurbaşkanı Kararından okunur. Asgari personel sayısı m.4/3 uyarınca üçer aylık dönemler ortalaması alınarak hesaplanır.

500.000 ve 1.000.000 TL eşikleri: 49 Sıra No.lu Tebliğ

İkinci ve bağımsız dayanak, 49 Sıra No.lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği’dir (RG 30.12.2025/33123). Tebliğ, takvim yılını kullanan mükelleflerde 2025 hesap dönemi ve izleyen dönemler için beyannamedeki belirli istisna ve indirimlerden yararlanmayı tutar eşiklerine göre tasdik raporu şartına bağlar.

Kurumlar vergisi yönünden ölçüt m.8/3 fıkrasındadır: beyannamede müstakil satırı bulunan ve maddede sayılan kalemlerden her biri itibarıyla 500.000 TL’yi aşan istisna ve indirimlerin; kalemler tek tek bu tutarı aşmasa bile toplamlarının 1.000.000 TL’yi aşması hâlinde tümünün tasdiki zorunludur. Gelir vergisi mükellefleri için paralel düzenleme m.4/2 ve m.4/3 fıkralarındadır. Tebliğ’in m.8/2 kalem listesinde 17 numaralı satır Ar-Ge ve tasarım indirimleridir; ilgili mevzuat sütununda 5746 sayılı Kanun gösterilir. Aynı listede teknoloji geliştirme bölgesi kazanç istisnası, mülga KVK m.10/1-a Ar-Ge indirimi, teknogirişim sermaye desteği ve teknokent sermaye desteği indirimi de ayrı kalemler olarak sayılmıştır.

Eşik	Neyi kapsar	Dönem	Dayanak
500.000 TL	Listedeki her bir istisna veya indirim, kalem başına	2025 hesap dönemi ve izleyen dönemler	m.8/3-a
1.000.000 TL	Kalemler tek tek aşmasa da toplamı aşarsa, kalemlerin tümü	2025 hesap dönemi ve izleyen dönemler	m.8/3-b

Eşikler sabit değildir. m.8/4’e göre Bakanlıkça farklı bir tutar belirlenmedikçe bu tutarlar izleyen yıllarda her yıl yeniden değerleme oranının yarısı oranında artırılarak hesaplanır ve bu şekilde belirlenen tutarın 10.000 TL’yi aşmayan kısımları dikkate alınmaz. Yukarıdaki tutarlar 2025 hesap dönemine aittir; sonraki dönemlerde ilgili yıl için geçerli tutara bakılır.

İki dayanak birlikte okunur: Yönetmelik m.9/3 raporu faaliyet statüsüne göre, 49 Sıra No.lu Tebliğ ise beyannamedeki tutara göre arar. Ar-Ge merkezi statüsü bulunmayan mükelleflerde, beyannamedeki indirim kalemi eşiği aşıyorsa yükümlülük ikinci dayanaktan doğabilir.

Tam tasdik sözleşmeniz varsa ayrı rapor gerekir mi?

Her iki dayanak da aynı yönde bir hüküm içerir. Yönetmelik m.9/4: “Ar-Ge ve tasarım indirimine ilişkin birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen belgelere tam tasdik raporu ekinde yer verilmiş olması durumunda, Ar-Ge ve tasarım indirimine ilişkin olarak ayrıca tasdik raporu düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.”

49 Sıra No.lu Tebliğ’in m.9/4 fıkrası da paraleldir: tam tasdik sözleşmesi düzenleyerek beyannamesini tasdik ettiren mükelleflerin, tam tasdik raporunun ayrı bir bölümünde Tebliğ ekindeki rapor dispozisyonunda yer alan hususlara yer verilmesi şartıyla “tasdik kapsamındaki işlemleri için ayrıca rapor ibraz etmelerine gerek bulunmamaktadır.”

Bu hükümler tam tasdiki zorunlu kılmaz. Yaptıkları şey, tam tasdik sözleşmesi bulunan mükellefte yükümlülüğün nasıl yerine getirileceğini göstermektir: ayrı bir rapor yerine, tam tasdik raporunun ayrı bir bölümü. Sözleşmenin kapsamı ve takvimi için tam tasdik sayfasına bakabilirsiniz.

Rapor hangi belgelere dayanır, ne zaman verilir?

Raporun dayandığı belgeleri Yönetmelik m.9/1 sayar; mükellefin ibraz ettiği bu belgeler şunlardır: Ar-Ge veya Tasarım Merkezi Belgesi ya da proje değerlendirme raporu, komisyon kararı veya proje sözleşmesi; projelerin hangi aşamada olduğunu gösteren belgeler; indirime konu harcamaların ana gruplar itibarıyla yıllık tutarlarını ve ayrıntılı dökümünü gösteren liste; personel listesi; dışarıdan alınan hizmetlere ilişkin liste; siparişe dayalı olarak yürütülen faaliyetlerde indirim tutarlarını gösteren liste.

Bu belgeler mükellef tarafından oluşturulur ve ibraz edilir. Yeminli mali müşavirin işi, harcamaların defter, kayıt ve belgelerle uyumunu incelemek ve indirim tutarının hesabını tasdik etmektir. 3568 sayılı Kanun m.12/1 tasdiki mali tabloların ve beyannamelerin mevzuata, muhasebe prensiplerine ve standartlara uygunluğunun incelenip tasdik edilmesi olarak tanımlar; m.12/4 ise yeminli mali müşavirin yaptığı tasdikin doğruluğundan sorumlu olduğunu, tasdikin doğru olmaması hâlinde tasdikin kapsamı ile sınırlı olmak üzere ziyaa uğratılan vergilerden ve kesilecek cezalardan mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağını düzenler.

Süre 49 Sıra No.lu Tebliğ m.9/2’den okunur: bu Tebliğ kapsamında tasdiki zorunlu işlemlere ilişkin raporlar, ilgili hesap döneminin kurumlar vergisi beyannamesi ile birlikte veya bu beyannamenin verilme süresinin bitimini takip eden iki ay içinde dijital vergi dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderilir; gelir vergisi mükelleflerinde aynı kural m.5/2’dedir. Yönetmelik m.9/3’teki “ilgili mevzuatta belirtilen süre” ibaresi için bu yazıda ayrıca süre verilmez.

Not: Rapor süresinde ibraz edilmezse 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer m.227 hükmü uyarınca mükellefe tebliğ edilmek şartıyla 60 günlük bir mühlet verilir; rapor bu süre içinde de ibraz edilmezse tasdike konu haktan yararlanılamaz. 49 Sıra No.lu Tebliğ m.13 aynı mühleti tekrarlar ve ayrıca özel usulsüzlük cezasına yönelik hükmün tatbik edileceğini belirtir.

Bakanlık denetimi ile YMM tasdiki aynı şey değildir

Bu ikisi sık karıştırılır. 5746 sayılı Kanun m.4/8’e göre Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerine ilişkin “yerindelik ve uygunluk denetimleri” Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı veya Bakanlıkça yetki verilen teknoloji geliştirme bölgeleri yönetici şirketleri tarafından gerçekleştirilir ve bu denetimlerde nihai karar mercii Bakanlıktır. Bir faaliyetin Ar-Ge, yenilik veya tasarım niteliği taşıyıp taşımadığına ilişkin teknik değerlendirme bu mercilere aittir.

Yönetmelik m.37/2 yetki dağılımını gösterir: vergisel konularda Gelir İdaresi Başkanlığı, başvuru, izleme ve denetim konularında Bakanlık, sigorta prim desteği bakımından ise Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı yetkilidir; bu yazının konusu vergisel yöndür.

Yeminli mali müşavirin tasdiki bu teknik değerlendirmenin yerine geçmez. Tasdik, kapsamı ölçüsünde harcamaların defter, kayıt ve belgelerle uyumuna ve indirim tutarının vergi mevzuatına göre hesabına ilişkindir. Merkez belgesi veya proje kabulü bulunmayan bir faaliyet, tasdik raporuyla Ar-Ge faaliyeti hâline gelmez.

Sık karışan dört başlık

Mülga KVK m.10/1-a. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki Ar-Ge indirimi, 15/7/2016 kabul tarihli 6728 sayılı Kanun’un m.58 hükmüyle mülga edilmiş, aynı Kanun’un m.60 hükmüyle 5746 sayılı Kanun’a m.3/A eklenmiştir (RG 09.08.2016/29796; yürürlük 9/8/2016). Buna karşılık beyannamedeki eski satır 49 Sıra No.lu Tebliğ listesinde ayrı bir kalem olarak durur.

Teknoloji geliştirme bölgesi kazanç istisnası. 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun geçici m.2 hükmüne göre bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlar 31/12/2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır; bu süre 7263 sayılı Kanun m.7 ile belirlenmiştir (RG 03.02.2021/31384). Bu istisna 5746 sayılı Kanun’daki indirimden ayrıdır ve 49 Sıra No.lu Tebliğ listesinde ayrı bir kalemdir.

Pasifte geçici hesap. 5746 sayılı Kanun m.3/14, 1/1/2022 tarihinden itibaren yıllık beyanname üzerinden yararlanılan indirim tutarı 1.000.000 TL ve üzerinde olan kurumlar vergisi mükelleflerinde bu tutarın yüzde ikisinin pasifte geçici bir hesaba aktarılmasını, yükümlülüğün yıllık bazda 20.000.000 TL ile sınırlı olmasını öngörür. 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 31.12.2025/33124, 5. Mükerrer) ile 1/1/2026 tarihinden itibaren m.3/14 ve 4691 sayılı Kanun’un ek m.3 hükmü bakımından bu değerler 5.000.000 TL ve üzeri tutar, yüzde üç oran ve 100.000.000 TL yıllık sınır olarak uygulanır; Karar, önceki Kararı yürürlükten kaldırmıştır.

Siparişe dayalı faaliyetler. m.3/9’a göre Ar-Ge veya tasarım merkezleri tarafından siparişe dayalı olarak yürütülen faaliyetlere ilişkin harcamaların yüzde ellisi bu merkezler tarafından, kalan yüzde ellisi ise siparişi veren gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından indirim olarak dikkate alınabilir.

Sonuç

Ar-Ge ve tasarım indiriminde tasdik raporu yükümlülüğü iki ayrı yerden doğar: Uygulama ve Denetim Yönetmeliği m.9/3 raporu Ar-Ge merkezleri, tasarım merkezleri ve rekabet öncesi işbirliği projeleri için zorunlu tutar, bunların dışındakiler için aramaz; 49 Sıra No.lu Tebliğ ise 2025 hesap dönemi ve izleyen dönemler için tutar eşiklerine göre tasdik arar. Her iki düzenlemede de, belgelere ve ilgili hususlara tam tasdik raporunda yer verilmesi hâlinde ayrıca rapor düzenlenmesi gerekmez.

Pratikte yapılacak iş, hangi merkez veya proje statüsünde olunduğunu, beyannamedeki kalem tutarlarını ve tam tasdik sözleşmesinin bulunup bulunmadığını beyan döneminden önce belirlemektir. Şirketinize özgü değerlendirme için ön görüşme talep edebilirsiniz.